การปกครองส่วนท้องถิ่นในรัฐธรรมนูญ ’60

Local to Basic #2
การปกครองส่วนท้องถิ่นในรัฐธรรมนูญ ’60
.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้บัญญัติเนื้อหาว่าด้วยการปกครองส่วนท้องถิ่นไว้ในหมวดที่ 14 มาตราที่ 249-254 โดยมีข้อกำหนดสำคัญดังนี้
.
[1] ให้รัฐจัดการปกครองส่วนท้องถิ่นและจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) โดยคำนึงถึงเจตนารมณ์ของประชาชนในท้องถิ่นและความสามารถในการปกครองตนเองด้านรายได้ จำนวนและความหนาแน่นของประชากร และพื้นที่รับผิดชอบ
.
[2] ให้ อปท. มีอำนาจหน้าที่ดูแลและจัดทำบริการและกิจกรรมสาธารณะ และส่งเสริมสนับสนุนการจัดการศึกษาในพื้นที่ โดยในการดูแลและจัดทำบริการและกิจกรรมสาธารณะ อปท. อาจดำเนินการร่วมกับภาคเอกชนหรือหน่วยงานรัฐ หรือมอบหมายให้ภาคเอกชนหรือหน่วยงานรัฐดำเนินการแทนก็ได้ หากเล็งเห็นว่าสามารถสร้างประโยชน์แก่ประชาชนได้มากกว่าดำเนินการเอง
.
[3] รัฐต้องทำให้ อปท. มีรายได้เป็นของตนเองผ่านระบบจัดเก็บภาษี รวมถึงส่งเสริมและพัฒนา อปท. ให้สามารถหารายได้ด้วยตนเองด้วย ทั้งนี้ ในระหว่างที่ อปท. ยังไม่สามารถดำเนินการดังกล่าวได้ ให้รัฐจัดสรรงบประมาณสนับสนุนไปพลางก่อน
.
[4] กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปกครองส่วนท้องถิ่นต้องกำหนดให้ อปท. บริหารงาน จัดบริการสาธารณะ จัดการศึกษา และบริหารการเงินการคลังได้อย่างอิสระ การกำกับดูแล อปท. ต้องทำเท่าที่จำเป็น โดยคำนึงถึงความเหมาะสมและความแตกต่างของ อปท. แต่ละรูปแบบ เพื่อคุ้มครองประโยชน์ของประชาชนและประเทศ ป้องกันการทุจริต และทำให้ อปท. ใช้จ่ายอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ต้องบัญญัติเรื่องการขัดกันของผลประโยชน์และการป้องกันการก้าวก่ายการทำงานของข้าราชการท้องถิ่นไว้ด้วย
.
[5] การบริหารงานบุคคลของ อปท. จะต้องอยู่ภายใต้ระบบคุณธรรม คำนึงถึงความเหมาะสมและความจำเป็นของแต่ละท้องถิ่นและรูปแบบของ อปท. และต้องจัดให้มีมาตรฐานที่สอดคล้องกัน เพื่อประโยชน์ในการพัฒนาบุคลากรและการสับเปลี่ยนบุคลากรระหว่าง อปท.
.
[6] กำหนดให้สมาชิกสภาท้องถิ่นต้องมาจากการเลือกตั้งเท่านั้น ส่วนผู้บริหารท้องถิ่น (นายก) จะมาจากการเลือกตั้งหรือความเห็นชอบของสภาท้องถิ่นก็ได้ ส่วน อปท. รูปแบบพิเศษ อาจใช้วิธีอื่น ๆ ในการได้มาซึ่งผู้บริหารได้ แต่ต้องคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของประชาชน ส่วนคุณสมบัติของผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งและผู้สมัครรับเลือกตั้ง รวมถึงหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้ง ให้กำหนดโดยคำนึงถึงการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
.
[7] ให้ อปท. สภาท้องถิ่น และผู้บริหารท้องถิ่นเปิดเผยข้อมูลและรายงานผลการทำงานให้ประชาชนทราบ และกำหนดให้มีกลไกที่ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการทำงานได้ รวมถึงให้สิทธิ์ประชาชนผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งเข้าชื่อเสนอข้อญัตติ หรือถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นได้
.
เรื่อง: พงศ์ปรีดา ลิ้มวัฒนะกุล
ภาพ: สุกัญญา รัตนศรี

---