ชวนรู้จัก…เทศบาล

“เทศบาล” (municipality) คือ หน่วยการปกครองท้องถิ่นที่ได้รับการจัดตั้งภายใต้รัฐธรรมนูญ กฎหมาย หรือกฎบัตรของรัฐหนึ่ง ๆ เพื่อจัดบริการสาธารณะให้แก่ประชากรในพื้นที่เฉพาะแทนรัฐ ไม่ว่าจะเป็นการกำจัดขยะ การวางระบบประปาและไฟฟ้า การให้บริการสาธารณสุข และการปกป้องสวัสดิภาพประชาชน
.
ในประเทศไทย เทศบาล คือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบทั่วไปอีกประเภทหนึ่ง ได้รับการจัดตั้งครั้งแรกโดยรัฐบาลคณะราษฎรหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 โดยหวังให้เป็นอีกหนึ่งกลไกที่ช่วยดึงประชาชนให้เข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองและการปกครองตนเอง เพื่อส่งเสริมระบอบประชาธิปไตย ที่ถือเป็นระบอบใหม่ของรัฐไทยในขณะนั้น เจริญงอกงามและหยั่งรากอย่างมั่นคง
.
ปัจจุบัน เทศบาลของไทยมีจำนวนทั้งสิ้น 2,771 แห่ง (ข้อมูลเดือนมีนาคม 2569) ทั้งหมดอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 และฉบับแก้ไขอื่น ๆ ที่ตามมา (ปัจจุบันคือฉบับที่ 14 พ.ศ. 2562) แต่ละแห่งมีโครงสร้างสำคัญคือ ‘สภาเทศบาล’ ทำหน้าที่ฝ่ายนิติบัญญัติ และ ‘นายกเทศมนตรี’ ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริหาร ทั้งสองโครงสร้างมาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน
.
พื้นที่เทศบาลของไทยแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ เทศบาลตำบล เทศบาลเมือง และเทศบาลนคร แต่ละประเภทมีจำนวนประชากร ความเพียงพอของรายได้ในการให้บริการประชาชน และภารกิจที่ต่างกันไป
.
คราวหน้า เราจะชวนไปทำความรู้จักเทศบาลแต่ละประเภท ว่าพวกเขามีจำนวนเท่าไร มีลักษณะเฉพาะตัวอย่างไร และมีภารกิจอะไรบ้าง
.
5 จังหวัดที่มีเทศบาลมากที่สุด ได้แก่
[1] เชียงใหม่ 132 แห่ง
[2] นครราชสีมา 102 แห่ง
[3] ขอนแก่น 97 แห่ง
[4] ร้อยเอ็ด 92 แห่ง
[5] กาฬสินธุ์ 83 แห่ง
.
ส่วน 5 จังหวัดที่มีเทศบาลน้อยที่สุด ได้แก่
[1] แม่ฮ่องสอน 7 แห่ง
[2] นครนายก/สิงห์บุรี 8 แห่ง
[3] สตูล 11 แห่ง
[4] ภูเก็ต 12 แห่ง
[5] สมุทรสงคราม 13 แห่ง
.
เรื่อง: พงศ์ปรีดา ลิ้มวัฒนะกุล
ภาพ: สุกัญญา รัตนศรี

---