ทำเนียบและที่มาของผู้ว่าฯ กทม. และนายกเมืองพัทยา

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2516 เป็นต้นมา มีผู้ดำรงตำแหน่งผู้บริหารกรุงเทพมหานคร (กทม.) และเมืองพัทยามาแล้ว 28 คน แบ่งเป็นผู้ว่าราชการ กทม. 17 คน และนายกเมืองพัทยา 11 คน แต่ละคนมีที่มาตามกฎหมายระเบียบการบริหารราชการของทั้งสองพื้นที่ที่บังคับใช้ในขณะนั้น รวมถึงการใช้อำนาจพิเศษเพื่อให้ได้มาซึ่งผู้บริหารของทั้งสองแห่งด้วยวิธีที่ต่างจากกฎหมายกำหนด

.

สำหรับตำแหน่งผู้ว่าราชการ กทม. มีขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2516 ตามประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 335 ที่กำหนดให้มีผู้ว่าราชการจากการแต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี เพื่อบริหารพื้นที่ กทม. ตามนโยบายของรัฐบาล มติคณะรัฐมนตรี และคำสั่งของนายกรัฐมนตรี โดยผู้ดำรงตำแหน่งภายใต้ประกาศนี้มีทั้งสิ้น 3 คน ได้แก่ ชำนาญ ยุวบูรณ์, อรรถ วิสูตรโยธาภิบาล, และศิริ สันตะบุตร

.

ต่อมาได้มีการประกาศใช้ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2518 กำหนดให้ผู้ว่าราชการมาจากการเลือกตั้งแทนการแต่งตั้ง ทำให้ กทม. มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการครั้งแรกเมื่อวันที่ 10 ส.ค. 2518 โดยผู้ชนะคือธรรมนูญ เทียนเงิน แต่เนื่องจากเกิดเหตุขัดแย้งรุนแรงในฝ่ายบริหารและนิติบัญญัติ ทำให้นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น สั่งให้ธรรมนูญพ้นจากตำแหน่ง และกลับไปใช้วิธีแต่งตั้งผู้ว่าราชการเช่นเดิม ส่งผลให้ผู้ว่าราชการภายใต้ พ.ร.บ. ฉบับนี้อีก 4 คน ได้แก่ ชลอ ธรรมศิริ, เชาวน์วัศ สุดลาภา, พล.ร.อ. เทียม มกรานนท์, และอาษา เมฆสวรรค์ มาจากการแต่งตั้งทั้งหมด

.

ทั้งนี้ ก่อนหน้าที่ธรรมนูญจะได้รับเลือกตั้ง ยังมีสาย หุตะเจริญ ที่ดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการหลัง พ.ร.บ. ฉบับนี้ประกาศใช้แล้ว แต่ยังมาจากการแต่งตั้งอีกหนึ่งคนด้วย

.

การเลือกตั้งผู้ว่าราชการ กทม. กลับมาอีกครั้งหลังจากบังคับใช้ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528 ที่กำหนดให้ผู้ว่าราชการมาจากการเลือกตั้งเช่นเดิม ทำให้ตั้งแต่ พ.ศ. 2528 เป็นต้นมา กทม. มีผู้ว่าราชการที่มาจากการเลือกตั้ง 7 คน ได้แก่ พล.ต. จำลอง ศรีเมือง (2 สมัย), ร.อ. กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา, พิจิตต รัตตกุล, สมัคร สุนทรเวช, อภิรักษ์ โกษะโยธิน (2 สมัย), และ ม.ร.ว. สุขุมพันธุ์ บริพัตร (2 สมัย), และชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ทั้งนี้ ในปี พ.ศ. 2559-2565 มีผู้ว่าราชการที่มาจากการแต่งตั้งโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) 1 คน ได้แก่ พล.ต.อ. อัศวิน ขวัญเมือง

.

ส่วนนายกเมืองพัทยา ช่วงที่ยังบังคับใช้ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการเมืองพัทยา พ.ศ. 2521 ผู้ดำรงตำแหน่งนายกเมืองพัทยาก็คือประธานสภาเมืองพัทยา ไม่ใช่หัวหน้าฝ่ายบริหารเมืองพัทยาอย่างปัจจุบัน ทำให้นายกเมืองพัทยาภายใต้ พ.ร.บ. ฉบับนี้มาจากการเลือกกันเองของสมาชิกสภาเมืองพัทยาไปโดยปริยาย มีทั้งสิ้น 6 คน ได้แก่ พล.ร.อ. สถาปน์ เกยานนท์, อนุศักดิ์ รอดบุญมี (2 สมัย), โสภณ เพ็ชรตระกูล (3 สมัย), สุชัย รวยริน, อนุพงษ์ อุดมรัตน์กูลชัย, และไพรัช สุทธิธำรงสวัสดิ์ (3 สมัย)

.

นายกเมืองพัทยากลายเป็นตำแหน่งของหัวหน้าฝ่ายบริหารและมาจากการเลือกตั้งจริง ๆ ก็หลังจากบังคับใช้ พ.ร.บ. ระเบียบบริหารราชการเมืองพัทยา พ.ศ. 2542 โดยผู้ที่ดำรงตำแหน่งภายใต้ พ.ร.บ. ฉบับนี้มีทั้งสิ้น 4 คน ได้แก่ ไพรัช สุทธิธำรงสวัสดิ์, นิรันดร์ วัฒนศาสตร์สาธร, อิทธิพล คุณปลื้ม (2 สมัย), และปรเมศวร์ งามพิเชษฐ์ ทั้งนี้ ในปี พ.ศ. 2560-2565 มีนายกเมืองพัทยาที่มาจากการแต่งตั้งโดย คสช. เช่นกันกับผู้ว่าราชการ กทม. 2 คน ได้แก่ พล.ต.ต. อนันต์ เจริญชาศรี และสนธยา คุณปลื้ม

.

เรื่องและภาพ: พงศ์ปรีดา ลิ้มวัฒนะกุล

.

อ้างอิง:

ห้องสมุดสถาบันพระปกเกล้า | t.ly/kD44a

เมืองพัทยา | t.ly/ChwaB