เปรียบเทียบนโยบายการศึกษา: จากคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี สู่ 5 นโยบายจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีได้แถลงนโยบายต่อรัฐสภาและกำหนดนโยบาย 5 ด้านหลักสำคัญที่จะแก้ไขปัญหาเร่งด่วนของประเทศ โดย 1 ใน 5 นโยบายนั้นประกอบด้วยนโยบายด้านสังคม ซึ่งรวมเอานโยบายด้านสังคม การศึกษา และสวัสดิการเข้าไว้ด้วยกัน

อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 20 เมษายน 2569 นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้มอบนโยบายการศึกษาแก่ข้าราชการและผู้บริหารในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ เป็นจำนวน 5 นโยบาย ที่อาจจะมีเนื้อหาสาระที่ทั้งสอดคล้องและแตกต่างอย่างสิ้นเชิงไปจากนโยบายการศึกษาในคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรีอยู่บ้าง

ดังนั้น เพื่อให้เห็นถึงการเมืองในการแปลงนโยบายจากระดับรัฐบาลลงมาที่ระดับกระทรวง และเพื่อให้ประชาชนโดยเฉพาะผู้ที่มีบุตรหลาน ผู้ที่อยู่ในวัยเรียน บุคลากรทางการศึกษา ไปจนถึงนายจ้างและผู้ประกอบการ ได้เตรียมความพร้อมว่ามีนโยบายอะไรที่อาจจะเกิดขึ้นได้บ้างต่อไปในอนาคต ในแวดวงการศึกษาไทย

ในวันนี้จึงอยากนำนโยบายการศึกษาจากคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรีมาเปรียบเทียบกับนโยบายการศึกษาจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ให้เห็นถึงความสอดคล้องและความแตกต่างระหว่างนโยบายทั้ง 2 ระดับ

ซึ่งก็จะทำให้เห็นได้ว่า นโยบายที่ทั้งคำแถลงนโยบายฯและนโยบายจากรัฐมนตรีฯมีสอดคล้องไปในทิศทางเดียวกันนั้น ก็จะมีในเรื่องการลดภาระงานของครูในด้านที่ไม่เกี่ยวกับการเรียนการสอน, การปรับเกณฑ์การประเมิน, การให้ทุนการศึกษา, การปรับหลักสูตรการศึกษาให้สอดรับกับตลาดแรงงาน, และการใช้ระบบธนาคารหน่วยกิต

 และนโยบายที่มีอยู่ในคำแถลงนโยบายฯ แต่อาจจะยังไม่ครอบคลุมอยู่ใน 5 นโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการในปัจจุบัน หรือยังไม่เปิดเผยรายละเอียดให้เห็นชัดเจน ก็จะประกอบด้วยนโยบายแพลตฟอร์มการเรียนรู้ออนไลน์ฟรี ที่มาพร้อมอินเทอร์เน็ตฟรี, การพัฒนาทักษะผ่านเครือข่ายสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานและศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดทั่วประเทศ, ระบบการรับรองคุณวุฒิวิชาชีพหรือทักษะที่ใช้ในการทำงานได้, และการให้อิสระในการบริหารจัดการเรียนรู้แก่สถานศึกษา

โดยในทางกลับกัน 5 นโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ก็จะมีการกล่าวถึงนโยบายที่ไม่มีในคำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรีฯเช่นกัน อย่างการทำระบบ ‘ครัวกลาง’, การเปลี่ยนการจัดสรรงบเพื่อให้โรงเรียนที่ขาดแคลนที่สุด, การทำให้เด็กหลุดระบบการศึกษาไทยเป็น 0, การเปลี่ยนการสอนแบบท่องจำสู่ ‘หลักสูตรฐานสมรรถนะ’, นโยบาย ‘AI for All’, และการบูรณาการข้ามกระทรวงเพื่อตั้ง Human Capital Superboard กำหนดทิศทางทุนมนุษย์ของประเทศ, และการทำระบบ E-Portfolio เพื่อให้การเรียนรู้ตอบโจทย์สังคมปัจจุบัน, พร้อมสร้างความร่วมมือกับองค์กรระดับโลก เพื่อยกระดับเด็กไทยสู่การเป็นพลเมืองโลก

มากไปกว่านั้น ยังประกอบด้วยนโยบายอย่างการจัดตั้ง ‘ศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ’ ตลอด 24 ชั่วโมง โดยทำงานร่วมกับนักจิตวิทยาและนักกฎหมาย เพื่อปกป้องเด็กและบุคลากรจากความรุนแรงทุกรูปแบบ, และการผลักดันพ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่ ให้เป็น ‘ธรรมนูญการศึกษา’ เพื่อปลดล็อกหลักสูตรและคุ้มครองผู้เรียน ให้การปฏิรูปเดินหน้าได้อย่างยั่งยืน แม้ว่าการเมืองจะเปลี่ยนแปลงด้วย

---